Vladas Braziūnas

Лесі Украінцы слухайце, як скаланае яго ад найменшага шуму пільна сачыце сьляды, будзьце пакорныя й чуйныя размаўлялі – аб чым? аб празрыстым мёдзе акацый аб ціхіх гадзінах спакою і працы аб зьменах, што дзеляць бясконцасьць спрабуюць дзяліць, але дзе там, ці ж вычарпаеш мора з кроплі, з расы на надрэзаным сале лёгкі павеў, подых брызу – чым вымераць можна? ці размаўлялі пра гэта? а час ужо быў адліга час зацьвітаў, падаў сьнегам, не абяцаў даўгалецьця, маўчаў пра хваробы чытаў, рабіў сочыва й пераклады, разьбіты сухотамі ў друз лекавацца ў саляныя Друскенікі ехаў, і соль вёз у Львоў, сам, даўно ўжо сама выпала сольлю – у клясыкі, сольлю – у горад любімы, падобны да Вільні поўны гаворак і ўзгоркаў, народаў, якія вяслуюць кожны ў свой бок – то блукаюць у тумане, то вяслуюць на сонцы ў прагулкавай лодцы у мроях, у росквіце, у заняпадзе часам у горкай расе, невядома, ці солі, ці лугу патрэсканых мазалёў, разышліся па костках дзіравых, па валасох ператварыліся ў шэрань, калі гаварыць рамантычна а кажучы проста – зусім пасівелі і сталі адросткам на мезенцы гарбом Бітэ, але ўсё адно – празрыстым мёдам акацый

у іншым жыцьці, калі я быў канём, баявым жарабцом на хаўтурах па прусах у раньнім сераднявеччы, мяне загналі на скачках, яшчэ жывога паклалі у яму ніцма, пярэднія ногі сагнулі, прыціснутыя да грудзей, хрусь адзін за адным ламаліся шыйныя пазванкі, а вочы глядзелі на захад, туды, дзе за морам варагі, высока узьнесены зад у іншым жыцьці, калі быў я канём, я гібеў у нямецкай капальні ў Баньскай Шцяўніцы ў кратовай цямрэчы у чорнай бязьмесячнай ночы асьлеп, і ўзялі мяне ў стайню, пасьля паціхутку, пакуль прыбываў маладзік, выпускалі мяне на папас, і вочы – шырэй і шырэй – прывыкалі у іншым жыцьці, калі быў я канём, у Вільню з Наваградка толькі прывёз Міцкевіча, потым бадзяўся па горадзе я на драўляных катурнах у кірунку сьмерці, у любімым кірунку Вільнюса цяпер я зьяўляюся прывідам на Бэльмонце альбо ў Сэрэйкішкес шарахаюся ад злодзеяў і машынаў на хрыбціне цягну паліцэйскага сіняга, нібы той лес удалечыні у іншым жыцьці, калі быў я птушкаю – салаўём у гарадку ля Дунаю, паміж яроў і пагоркаў, лясамі парослых, паміж літоўскіх гаёў і палёў я касцоў абуджаў у іншым жыцьці, калі быў я птушкай апошняе травеньскай ночы, і ўсё не цямнела усю братыслаўскую ноч, і я вар’яцеў, выклікаючы на двубой усіх птушак ночы і дня, і ўсіх перамог я, але на сьвітанку зязюля шалёная ўсё ж засьпявала паэта галюткім, грошы ў кішэні, кішэнь у іншым пакоі застаецца толькі каханьне і сьмерць з маладым рэкрутам тут і сам закуеш, як зязюля у іншым жыцьці, калі быў я паэтам, я заўважыў, што ўсе францужанкі, зь якімі еду, ляжу ці лячу, – усыпляюць мяне, так блізка, што ня трэба нічога казаць языком ці рукамі, падушачкамі гарачых пальцаў ці куточкамі вуснаў, я сьню ў замкнёнай прасторы

а дэманы пісьмёнаў усё тыя ж як сын Міндоўга, з Грэцыі, і сон ніяк ня хоча да мяне вяртацца што праваслаўны – значыць то, што значыць а што манах – няма, чаго няма як хлопчык-служка слухае суквецьці я чую жоўтых прыцемкаў жніво сьвятла сьвятыя кроплі на іржышчы ня едзе сын і дэманы ўсё тыя ж чуйнуй і чуй – відзежыцца дарога атраду цераз мора-акіян ой рана з паходу ліхая прыгода на белае цела расою зьляцела ўся чырвань заходу

словы дадзеныя балтам нібы латнікі з малітвай каранямі пад асфальтам шлях накрэсьляць па зямлі твой выбухныя быццам бомбы ў ночы чуюцца чужой калі б мог іх піў нагбом бы за латыскаю мяжой мкнуў бы ў неба склон кульгавы вінавальны безь віны й даўгавечнаю Даўгавай разгайдаў званы Дзьвіны родны творны жыцьцядайны ўсе выбалтывают тайны бы вяслуючы на роўных у балтыйскіх чорных чоўнах

час гадзіньнікаў рушыць бяз мэты хто навосьлеп ім будзе сустрэты? абмінаючы хібы, ступае яго крокаў чароўнасьць сьляпая не стрымаць, хоць ня ведае колаў на яго камяні схіліш голаў: будзе Нёман гучаць яго тонам гэты гоман ласкавы за што нам? гэту сонцам каваную зброю ці да Грунвальду несьці герою? ці пачуем праз бой і вясельле як на схілах расьце пустазельле? ціха-ціха сьвітанак агорне чары з памяці здыме, відушчы: – доўга-доўга іграцьме на горне гучны-гучны адгук яго ў пушчы

як толькі прыйдзе гэты сон забыты скрываўлены нібыта ўсплёск нябыту зімовы дыптых сьнегу і гіля і выплакаўшы сьцішаную вусьціш праклён дабраславеньня ў сьвет адпусьціш рука абдыме й высахне пасьля гудзеньне ў галаве і словы, словы а ў небе колер коціцца гілёвы мы нічые, не асуджайце нас і рана, рана, Госпадзе, як рана бы выбух тагасьветнага туману нас з галавою накрывае час як за лязо хапаесься за сон ты і згадкамі фарбуеш гарызонты ды занядбаўшы не ўратуеш зноў яны лятуць у кніжны вырай нібы з птушынай асавелае сядзібы нянашых дзён і нашых ночных сноў